İran, İslamabad Mutabakatı'nı askıya aldı... ABD askeri yığınağı büyürken diplomasi çıkmaza girdi

İran ile ABD arasında Pakistan arabuluculuğunda oluşturulan İslamabad Mutabakat Muhtırası fiilen çökmenin eşiğine geldi. Tahran yönetimi, Washington'ın mutabakat hükümlerini ihlal ettiğini savunarak anlaşma kapsamındaki tüm yükümlülüklerini askıya aldığını açıkladı. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ülkesinin ABD ile müzakereleri sürdürdüğü sırada Washington'ın askeri operasyonlara başvurduğunu ve bunun mutabakatın açık ihlali anlamına geldiğini söyledi. Garibabadi, ABD'nin yükümlülüklerini fiilen ortadan kaldırdığını öne sürerek, Tahran'ın da artık mutabakat kapsamında hiçbir taahhüdü uygulamadığını ifade etti. İranlı yetkili, mevcut önceliklerinin diplomatik müzakereler değil, 'ülkenin savunulması ve saldırılara karşılık verilmesi' olduğunu belirterek, yeni bir diplomatik girişimin gündemde bulunmadığını kaydetti. ABD ASKERİ VARLIĞI ARTIYOR İran'ın açıklaması, ABD'nin Ortadoğu'daki askeri varlığını hızla güçlendirdiği bir dönemde geldi. İsrail ordusu, ABD Hava Kuvvetleri'ne ait çok sayıda havada yakıt ikmal uçağının ülkeye ulaştığını ve sivil hava trafiğini aksatmamak amacıyla Ben Gurion Havalimanı yerine askeri hava üslerine konuşlandırıldığını açıkladı. İsrail ordusuna göre karar Washington ile koordinasyon içinde alındı. Yetkililer, ilave tanker uçaklarının da askeri üslerde konuşlandırılacağını, böylece hem ABD kuvvetlerinin bölgedeki operasyonel kabiliyetinin artırılacağını hem de yaz sezonundaki sivil uçuşların etkilenmemesinin hedeflendiğini belirtti. Uzmanlara göre havada yakıt ikmal uçakları, savaş uçakları ve stratejik bombardıman uçaklarının çok daha uzun süre havada kalmasına ve binlerce kilometre uzaklıktaki hedeflere kesintisiz operasyon düzenleyebilmesine olanak sağlıyor. Bu nedenle söz konusu platformlar, olası uzun menzilli hava harekâtlarının en kritik unsurları arasında gösteriliyor. WASHINGTON'DAN İKİ AŞAMALI PLAN ABD'li yetkililerin Al Arabiya kanalına yaptıkları değerlendirmelere göre Washington, İran'a yönelik askeri stratejisini iki aşamalı bir plan çerçevesinde yürütüyor. Yetkililer, ilk aşamada Hürmüz Boğazı çevresindeki İran askeri kapasitesinin hedef alındığını, aynı zamanda uluslararası deniz trafiğinin güvenliğinin sağlanmasının amaçlandığını öne sürdü. ABD tarafı, İran'ın son dönemde ticari gemilere yönelik saldırılar düzenlediğini iddia ederken, Tahran ise bu suçlamaları kabul etmiyor. Aynı kaynaklara göre Beyaz Saray'da tartışılan ikinci aşama ise İran'ın askeri ve kritik altyapısına yönelik daha kapsamlı operasyon ihtimali. Ancak ABD'li yetkililer, Başkan Donald Trump'ın böyle bir seçeneği değerlendirmekle birlikte 'nihai darbeyi vurmak' konusunda aceleci davranmadığını ve bundan sonraki adımların büyük ölçüde İran'ın atacağı adımlara bağlı olacağını savunuyor. ABD'li kaynaklar ayrıca mevcut operasyonların İran'ın askeri kapasitesini önemli ölçüde zayıflattığını ileri sürerken, bu değerlendirmeler bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil. MUTABAKAT NEDEN ÖNEMLİYDİ? Pakistan'ın arabuluculuğunda hazırlanan İslamabad Mutabakat Muhtırası, ABD ile İran arasında artan askeri gerilimi kontrol altına almayı, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini güvenceye almayı ve taraflar arasında daha kapsamlı diplomatik görüşmeler için zemin oluşturmayı hedefliyordu. Ancak mutabakatın uygulanmasına ilişkin karşılıklı ihlal suçlamaları, bölgede art arda yaşanan askeri saldırılar ve taraflar arasındaki güven krizinin derinleşmesi nedeniyle süreç kısa sürede çıkmaza girdi.  İran'ın yükümlülüklerini askıya aldığını açıklamasıyla birlikte, diplomatik zeminin yeniden oluşturulmasının önce çatışmaların durmasına, ardından tarafların yeni güvenlik garantileri üzerinde uzlaşmasına bağlı olduğu değerlendiriliyor. kaynak cumhuriyet